29-09-2007
Door Marian Husken en Harry Lensink

Als kroongetuige Peter la Serpe zich moet verantwoorden voor de rechter, eist het Openbaar Ministerie maar acht jaar. Dat is de deal die deze moordenaar heeft gesloten met justitie. Advocaat Hans Speijdel staat hem bij.

Hij is net geweest. In een busje met geblindeerde ramen werd Hans Speijdel (51) naar z’n cliënt gereden. Zonder enig benul van plaats zat de Enschedese advocaat tegenover Peter la Serpe (42). ‘Ik betwijfel of hij in een gevangenis zit,’ zegt Speijdel. ‘Dat is de kat op het spek binden.’ Want de kroongetuige mag dan een voor hem lucratieve deal hebben gesloten, de gevolgen zijn navenant. Hij is zijn leven niet zeker in de bajes. La Serpe heeft sinds kort volop vijanden. Allereerst zijn er de verdachten tegen wie hij getuigt, zijn oude partners in crime. Daarnaast wordt een kroongetuige in het milieu gezien als een ‘rat’, een verrader, een status die levensbedreigend is in de omgeving van andere gedetineerden.

La Serpe was een van de schutters die Kees Houtman hebben vermoord. Verder wordt hij verdacht van voorbereidingshandelingen bij de liquidaties op Thomas van der Bijl en op George van Dijk. Daarover heeft hij verklaard. Daarnaast sprak de getuige volop over de rol van andere criminelen bij liquidaties, zoals Jesse Remmers, Dino Soerel, Ali Akgun en Fred Ros Als ‘dank’ eist het OM slechts acht, in plaats van zestien jaar voor de zaken waar La Serpe zelf bij betrokken is.

Een fraaie deal vanuit het perspectief van de getuige. Maar raadsman Speijdel plaatst kanttekeningen. ‘Allereerst kun je je afvragen of alle zaken op de tenlastelegging terecht zijn. Daarnaast heeft mijn cliënt zich verkeken op de consequenties. Hij zit in isolatie, ziet zelfs z’n familie niet. Dat blijft ook zo. Andere gedetineerden kunnen na verloop van tijd naar halfopen inrichtingen of op proefverlof. Dat zal voor mijn cliënt nooit het geval zijn.’ Een ander gevolg van La Serpes verklaringen is dat hij keer op keer zal moeten getuigen. ‘In negen zaken. Dat brengt risico’s met zich mee. Als uitlekt hoe hij wordt vervoerd en waar hij getuigt, kan hij worden geliquideerd.’

Speijdel wil weinig kwijt over La Serpe, maar schetst een slim persoon met interesse voor maatschappelijke ontwikkelingen. ‘Hij wilde docent maatschappijleer worden, maar kwam erachter dat het lastig is om een baan te krijgen met een strafblad.’
Over de deal zelf mag de Enschedese strafpleiter niets zeggen. Dat is zo afgesproken met justitie. De jurist wil zelfs niet zeggen hoe La Serpe bij hem is terechtgekomen. ‘Ik kan alleen zeggen dat het op aanbeveling is gegaan.’

Vermomd
Onlangs is La Serpe gehoord als getuige in het proces tegen Willem Holleeder; dat gebeurde op verzoek van diens advocaat Jan-Hein Kuipers. La Serpe verscheen vermomd bij de rechter-commissaris. Dat verhoor ging niet over mogelijke betrokkenheid van Holleeder bij liquidaties, maar om de verklaring die de kroongetuige heeft afgelegd over diens vermeende betrokkenheid bij de afpersing van de familie Friedländer. Speijdel was erbij: ‘Een verhoor van drie keer niks.’ Toch is de raadsman bij iedere confrontatie met advocaten aanwezig. ‘Ik moet in de gaten houden dat hij zichzelf niet belast. Hij moet zich aan de deal houden, hij hoeft alleen maar te getuigen over de zaken waarover hij heeft verklaard. Ik moet zorgen dat er geen lijken uit de kast rollen, als die er al zijn.’

Dat brengt een raar spanningsveld met zich mee. Als tijdens zo’n verhoor blijkt dat de kroongetuige meer op z’n kerfstok heeft dan hij heeft opgebiecht, kan dat het einde van de deal betekenen. Dat wil La Serpe niet, dat wil het OM niet. De advocaten van de door La Serpe beschuldigde verdachten zullen er echter alles aan doen om hem uit de tent te lokken. Speijdel: ‘Hij wordt in al die zaken opgeroepen. Misschien wel door twintig advocaten. Die gaan hem allemaal ondervragen. En je weet hoe dat gaat: iedere verklaring is net iets anders, want je vertelt nooit helemaal hetzelfde verhaal. En dan gaan die advocaten straks roepen: kijk, hier zegt-ie dit, daar weer wat anders!’

In de zaken waarvoor La Serpe zich voor de rechter moet verantwoorden, zal het OM dus niet meer dan acht jaar eisen. Maar wat als de rechter zegt: mooi en aardig, maar ik heb niets met die deal te maken. Dit is zo ernstig, hij krijgt het volle pond? ‘Daar is niets aan te doen,’ weet ook Speijdel.

Mocht de deal niet doorgaan, dan kan het OM de verklaringen van zijn
cliënt toch gebruiken, beseft Speijdel. Dat maakt La Serpe kwetsbaar, want waarom zou justitie hem beschermen? ‘Reken maar dat ze zich aan hun beloftes houden,’ stelt de advocaat. ‘Anders is dit de laatste deal. Dan zal geen crimineel nog met ze praten.’

Het is voor het eerst dat Speijdel een ‘deal-cliënt’ heeft. Heeft hij er geen moeite mee dat een moordenaar een dergelijke afspraak maakt met justitie? ‘Nee. Ik dien slechts één belang. Dat is het belang van mijn cliënt. En als daar een deal in past, dan heb ik daar geen moeite mee.’